200 lat konserwacji
ZbioryWystawy i wnętrzaHistoriaDziałalność konserwatorskaEdukacjaBibliotekaE-muzeumDigitalizacja
Dokumentacja Historyczna
A A A

 

Album Odbudowy Zamku z fotograficzno-opisową dokumentacją prac w 1912 r.,fot.: Carl Kuhnd, opisy: Conrad Steinbrecht

Album Odbudowy Zamku z foto-
graficzno-opisową dokumentacją prac w 1912 r.,fot.: Carl Kuhnd, opisy: Conrad Steinbrecht; księga oprawna w sztywną okładkę, złożona z kart kartonowych z naklejonymi odbitkami fotograficznymi

 

Zbiór dokumentacji historycznej powstał w 1970 r. dzięki wpisaniu do inwentarza muzealnego przeszło 500 rysunków architektonicznych, które pochodziły z przedwojennego zasobu archiwalnego Zarządu Odbudowy Zamku w Malborku. Mimo iż nie stanowią one już większości, jest to najważniejsza jego część. W jej skład wchodzi dokumentacja prac restauracyjnych zamku malborskiego w 2. poł. XIX i 1. poł. XX w., głównie z czasów kierowania tym przedsięwzięciem przez Conrada Steinbrechta. Zgromadzone są tu rysunki inwentaryzacyjne i projektowe, zarówno wyglądu zewnętrznego zamku, jego wnętrz, a także wystroju rzeźbiarskiego, malarskiego oraz wyposażenia. Znajdziemy tu również szczegółowo opracowane projekty, które do dzisiaj pomagają konserwatorom w żmudnym procesie przywracania zamkowi jego dawnej świetności, a naukowcom pozwalają opisać dzieje restauracji Malborka.

 

Do tej niezwykle cennej dokumentacji należy również zestaw albumów fotograficznych (roczniki o nazwie Marienburg Baujahr), w których od 1882 do 1918 r. przedstawiana była na zdjęciach, zaopatrzonych w komentarz, historia prac konserwatorskich oraz najważniejsze wydarzenia z dziejów zamku. Dzięki tej nowatorskiej – jak na owe czasy – metodzie dokumentacji, odbudowa zamku po ostatniej wojnie, czy współcześnie prowadzona konserwacja i wyposażanie wnętrz są bez wątpienia łatwiejsze, a wystawy o przemianach architektonicznych bogatsze.

 

W zbiorze znajduje się ponad 730 pocztówek, pochodzących z okresu od lat 90. XIX do 70. XX w. Największy zespół stanowią zabytki z około 1914 roku oraz z okresu międzywojennego. Zasięg terytorialny stanowią przede wszystkim dawne prowincje pruskie (Prusy Wschodnie i Zachodnie). Najsilniej reprezentowany jest Malbork (277 pozycji) oraz inne wielkie miasta regionu: Gdańsk, Królewiec czy Toruń.

 

Pocztówka z widokiem Zamku Wysokiego od strony południowo-wschodniej
Pocztówka z widokiem Zamku Wysokiego od strony południowo-wschodniej.
Marienburg, Wpr./Hoch-Schloß, Ostseite; Malbork?; przed 1914 r.; fotolitografia barwna

 

Omawiany zbiór dokumentacji historycznej obejmuje również dokumenty archiwalne powstałe w okresie od XVIII do XX w. Najważniejszy wśród nich jest zestaw malborskich dokumentów cechowych, dokumentów parafii żuławskich, a także faksymile aktów prawnych, dotyczących historii Malborka i Prus z okresu krzyżackiego oraz polskiego.

 

Faksymile dokumentu króla Władysława IV, na mocy którego zwalniano mieszkańców Żuław od podatków

Faksymile dokumentu króla Władysława IV, na mocy którego zwalniano mieszkańców Żuław od podatków. Oryginał wystawiony 17 VII 1645 r.; A. Miziewicz; 1961 r.; papier; tusz, akwarela

 

Osobną część zbioru dokumentacji historycznej stanowi 141 zabytków kartograficznych. Pochodzą z szerokiego przedziału czasowego, od XVI po późne l. 40. XX w. Najstarsze są tu drzeworytowe mapy tekstowe Polski i Prus, pochodzące ze słynnej Cosmographie Sebastiana Münstera. Większość materiału stanowią jednak zabytki z okresu nowożytnego oraz XIX i 1. poł. XX w. W skład zbioru wchodzą mapy atlasowe, przeglądowe, topograficzne, załącznikowe, tematyczne i dokumentacyjne (m. in. katastralne) oraz nieliczne plany miast (głównie Malborka). Dużą część, 61 pozycji, stanowią mapy atlasowe pochodzące z różnych wydawnictw, popularne od XVII aż po XIX w.
Zasięg terytorialny zespołu stanowi Polska w granicach przedrozbiorowych, Niemicy, a najliczniej reprezentowane są mapy obejmujące dawne tereny Prus.

 

Mapa Królestwa Prus i polskich Prus Królewskich

Mapa Królestwa Prus i polskich Prus Królewskich, wraz z naniesionymi drogami pocztowymi. Mapa z atlasu Johanna Baptisty Homanna Neuer Atlas bestehend in einig curieusen Astronomischen Mappen und vielen auserlesenen allerneuesten Land-Charten über die Gantze Welt ... z 1710 r.; Spadkobiercy Homanna; Norymberga, po 1729 r., papier czerpany, miedzioryt ręcznie kolorowany akwarelą

 

 

Warto przeczytać:

Artur Dobry, Katalog zbiorów kartograficznych Muzeum Zamkowego w Malborku, Malbork 2005

Zobacz zdjęcia kolekcji