PLENDE
unesco logo kwidzyn
Zamek
w Kwidzynie
logo sztum
Zamek
w Sztumie
3 zamki 1 biletFinisaż wystawy "Sztuka jest KUL"Kolekcje muzealneOśrodek konferencyjny KARWAN

Wystawy i wnętrza / Kościół zamkowy pw. NMP

 

Kaplica zamkowa istniała od pierwszej fazy budowy zamku w końcu XIII w. W związku ze zmianą funkcji i podniesieniem znaczenia warowni po przeniesieniu do Malborka stolicy państwa w 1309 r., zajmująca jedynie połowę północnego skrzydła  kaplica została powiększona – od wschodu dobudowano do niej prezbiterium z wielobocznym zamknięciem. Data zakończenia budowy bardziej okazałej kaplicy – 1344 r. –  utrwalona została napisem konsekracyjnym we wnętrzu.

 

 Wnętrze kościoła – widok na wschód      Wnętrze kościoła – widok na zachód
Johann Carl Schultz, Wnętrze kaplicy NMP z  wyposażeniem, widok wschodni i zachodni, akwarela, lata 40. XIX

Reguła Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego Jerozolimie stanowi w artykule 9: „Bracia duchowni i laicy powinni chodzić razem dniem i nocą na oficjum Boże i na godziny  a duchowni powinni śpiewać i czytać msze według brewiarza i ksiąg, które są napisane dla zakonu; bracia świeccy, jeżeli są obecni lub gdziekolwiek są, powinni zmówić na jutrznię 13 Ojcze nasz i na inne godziny kanoniczne siedem Ojcze nasz oprócz nieszporów, kiedy powinni odmówić dziewięć […]”.

 

Najważniejszym elementem zewnętrznej dekoracji był olbrzymi posąg Marii z Dzieciątkiem (ponad 8 metrów wysokości), odlany segmentami z tzw. sztucznego kamienia we wschodniej wnęce prezbiterium. Figurę wykonano około 1340 r. i bogato polichromowano; kilkadziesiąt la później została dodatkowo obłożona barwną mozaiką przez mistrzów weneckich.


 

 

Złota Brama

Złota Brama

 

Najwspanialszym zachowanym przykładem plastyki architektonicznej jest Złota Brama, wykonana w końcu XIII wieku jako główne wejście do kościoła zamkowego. Brama świątyni – symbol wejścia do Nieba i obietnica sprawiedliwości – została ozdobiona płaskorzeźbionymi motywami figuralnymi i roślinnymi, wyrażającymi ideę Sądu Ostatecznego z przypowieścią o Pannach Roztropnych i Nieroztropnych. Treść wzbogacił wątek apokaliptyczny wyrażony przez liczne stwory fantastyczne, wplecione w bogatą dekorację roślinną kapiteli i archiwolt.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

W okresie nowożytnym kościół zamkowy nadal pełnił sakralne funkcje. W drugiej połowie XVII wieku przejęli go członkowie Towarzystwa Jezusowego, którzy dostosowując świątynię do potrzeb potrydenckiej liturgii wprowadzili do gotyckiego wnętrza nowe barokowe wyposażenie. W latach 20. i 30. XIX wieku poddano go w niewielkim zakresie pracom konserwatorskim. W latach 80. pruski konserwator Konrad Steinbrecht rozpoczął regotycyzację kościoła, nadając mu nowy, odwołujący się do średniowiecznej tradycji, wygląd.

 

W wyniku działań wojennych, w początkach 1945 roku, kościół zamkowy doznał poważnych uszkodzeń. W gruzach legło prezbiterium i wieża główna, zawaliło się gotyckie sklepienie. Zniszczona została figura Matki Bożej z Dzieciątkiem z zewnętrznej niszy i elementy wyposażenia. W latach 50. i 60. odbudowano jego mury magistralne, wnętrze nakryto żelbetowym stropem i wzniesiono wysoki dach siodłowy pokryty ceramiczną dachówką. W roku 2001, z okazji czterdziestolecia istnienia Muzeum Zamkowego, po przeprowadzeniu prac adaptacyjno-porządkowych, udostępniono świątynię publiczności i rozpoczęto badania naukowe mające na celu opracowanie koncepcji jej dalszej odbudowy.

 

Wnętrze kościoła – widok współczesny    Wnętrze kościoła – widok współczesny
Widok kościoła NMP w kierunku wschodnim i zachodnim, lata 2001-2014, fot. archiwalna, Lech Okoński

 

W latach 2014-2016, po uzyskaniu funduszy na projekt Prace konserwatorskie i roboty budowlane w zespole kościoła NMP w Muzeum Zamkowym w Malborku, współfinansowany z Programu „Konserwacja i rewitalizacja dziedzictwa kulturowego” w ramach Mechanizmu Finansowego Europejskiego, nadano jej nową formę odbudowując gwiaździste sklepienia i rekonstruując w zewnętrznej niszy prezbiterium mozaikową figurę Marii z Dzieciątkiem Jezus, symbol miasta Malborka i Zakonu Niemieckiego.

 

        

Widok kościoła NMP po pracach konserwatorskich z lat 2014-2016, stan obecny, fot. Lech Okoński

 

 

KLAUZULA INFORMACYJNA


Na podstawie art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), publ. Dz. Urz. UE L Nr 119, s. 1 informujemy, iż:
  1. Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Muzeum Zamkowe w Malborku (ul. Starościńska 1, 82-200 Malbork) reprezentowane przez Dyrektora.
  2. W sprawach z zakresu ochrony danych osobowych mogą Państwo kontaktować się z Muzeum Zamkowym w Malborku pod adresem e-mail: inspektor@zamek.malbork.pl
  3. Dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji umowy cywilnoprawnej.
  4. Dane osobowe będą przetwarzane przez okres niezbędny do realizacji ww. celu z uwzględnieniem okresów przechowywania określonych w przepisach odrębnych, w tym przepisów archiwalnych.
  5. Podstawą prawną przetwarzania danych jest art. 6 ust. 1 lit. b) ww. rozporządzenia.
  6. Odbiorcami Pani/Pana danych będą podmioty, które na podstawie zawartych umów przetwarzają dane osobowe w imieniu Administratora.
    Osoba, której dane dotyczą ma prawo do:
    - dostępu do treści swoich danych oraz możliwości ich poprawiania, sprostowania, ograniczenia przetwarzania oraz do przenoszenia swoich danych, a także - w przypadkach przewidzianych prawem - prawo do usunięcia danych i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania Państwa danych.
    - wniesienia skargi do organu nadzorczego w przypadku gdy przetwarzanie danych odbywa się z naruszeniem przepisów powyższego rozporządzenia tj. Prezesa Ochrony Danych Osobowych, ul. Stawki 2, 00-193 Warszawa
Podanie danych osobowych jest warunkiem zawarcia umowy cywilnoprawnej. Osoba, której dane dotyczą jest zobowiązana do ich podania. Konsekwencją niepodania danych osobowych jest brak możliwości zawarcia umowy. Ponadto informujemy, iż w związku z przetwarzaniem Pani/Pana danych osobowych nie podlega Pan/Pani decyzjom, które się opierają wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu, o czym stanowi art. 22 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych.