Międzynarodowe Biennale Ekslibrisu Współczesnego w Malborku to najstarsza w Polsce cykliczna impreza o zasięgu światowym dedykowana znakom książkowym. Organizowane jest nieprzerwanie od 1963 roku z inicjatywy ówczesnego dyrektora Muzeum, Henryka Raczyniewskiego oraz wybitnego grafika, Wojciecha Jakubowskiego, ogłoszono konkurs na ekslibris biblioteki zamkowej. Z czasem to przedsięwzięcie przerodziło się w międzynarodowy konkurs. Jego wysoki poziom artystyczny, mistrzowski warsztat i różnorodność technik graficznych prezentowanych prac sprawił, że malborskie prezentacje ekslibrisów stały się jednymi z najważniejszych na świecie. Te niezwykłe spotkania są cenione przez twórców, bibliofilów, kolekcjonerów oraz miłośników małej formy graficznej.

Obecnie w swoich zbiorach Muzeum posiada blisko 23 tysiące ekslibrisów. Jest to kolekcja zbudowana z dzieł podarowanych przez artystów uczestniczących w latach 1963-2025 w wystawach pokonkursowych.

Organizowany przez Muzeum konkurs ma charakter otwarty i jest skierowany do doświadczonych grafików, jak i studentów, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z małą formą graficzną. Powołane przez dyrektora Muzeum jury ocenia oraz kwalifikuje pracę na wystawę, a także przyznaje nagrody regulaminowe. Tradycyjnie wręczane są również wyróżnienia oraz nagrody specjalne, fundowane przez instytucje i osoby prywatne, m.in. Związek Polskich Artystów Plastyków, Towarzystwo Bibliofilów Polskich w Warszawie, Burmistrz Miasta Malborka czy też Nagroda Złotego Rylca im. Henryka Feilhauera oraz Nagroda Wojciecha Jakubowskiego.

Ekslibris to ozdobny znak własnościowy, który umieszczany był na wewnętrznej stronie okładki. Pierwotnie miał służyć ochronie i oznaczeniu własności księgozbiorów. Najstarsze polskie przykładu sięgają początku XVI wieku. Z czasem ekslibris przeszedł ewolucję – od praktycznego znaku aż po miniaturę graficzną o czysto artystycznym charakterze. Kiedyś ekslibrisy świadczyły o wysokich potrzebach kulturalnych właściciela, były przejawem dbałości o książki, a także miały na celu ochronę przed kradzieżą bądź zgubieniem. Dzisiaj nie ma już potrzeby wklejania do książek oznakowania do kogo one przynależą, ponieważ nie są już tak drogim towarem, jak były pięćset lat temu. Stąd artyści stworzyli ekslibris jako wolną sztukę, która jest tworzona dla przyjemności i przekazania treści artystycznych, a jednocześnie nie oderwana od dedykacji. Ekslibris to sztuka indywidualna i często jednoosobowa, a przede wszystkim pozwalająca na refleksję i skupienie się na konkretnej osobie. Stąd wielka wartość oraz znaczenie ekslibrisu dla współczesnej sztuki. Dziś funkcje użytkową przejęły pieczęcie biblioteczne, a ekslibris stał się samodzielnym i małym dziełem sztuki kolekcjonerskiej.

Międzynarodowe Zjazdy Artystów i Kolekcjonerów Ekslibrisów odbywają się od 1992 roku i nieprzerwanie towarzyszą Biennale. Inicjatorką całego przedsięwzięcia była opiekunka kolekcji Bogumiła Omieczyńska. Malborskie spotkania są okazją do nawiązania osobistych kontaktów, wymiany ekslibrisów, uzupełnienia własnych księgozbiorów o publikacje związane ze znakiem książkowym oraz dają możliwość zamówienia kolejnych dzieł u artystów. Są także ważnym czynnikiem jednoczącym środowisko znawców oraz miłośników miniatur graficznych.