Fotogrametria w Zamku w Kwidzynie – dziedzictwo w cyfrowym wymiarze

Dziś dokumentowanie zabytków z pomocą nowoczesnych technologii jest jednym z ważniejszych sposobów ochrony i popularyzacji dziedzictwa kulturowego. Jedną z takich technik jest fotogrametria, która pozwala tworzyć dokładne modele i obrazy obiektów na podstawie serii zdjęć. Dzięki temu można wiernie odwzorować architekturę i detale, nie musząc przeprowadzać inwazyjnych pomiarów bezpośrednio na miejscu.

www.muzeach 2.0

Prace z zakresu fotogrametrii w Zamku w Kwidzynie realizowane są w ramach projektu „www.muzeach 2.0”. To przedsięwzięcie prowadzi konsorcjum pięciu instytucji: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie jako lider projektu, Muzeum Narodowe w Kielcach, Muzeum Narodowe w Lublinie, Muzeum Narodowe w Poznaniu oraz Muzeum Zamkowe w Malborku. Projekt rozpoczął się 1 czerwca 2025 roku i potrwa do 31 maja 2028 roku.

Jego głównym celem jest udostępnianie cyfrowych zbiorów muzealnych w jednym miejscu, dzielenie się wiedzą o dziedzictwie kulturowym w przystępnej formie oraz tworzenie warunków do kreatywnego i naukowego wykorzystania zasobów. Informacje o zabytkach publikowane są na wspólnej platformie www.wmuzeach.pl, wyposażonej w multiwyszukiwarkę integrującą kolekcje różnych muzeów. Użytkownicy mają dostęp do dokumentacji wykonanej m.in. technikami fotografii, RTI, gigapikselowej, modeli 3D i GIS, a także do opisów popularnonaukowych, ścieżek tematycznych oraz materiałów edukacyjnych. Wszystko to na licencjach Creative Commons, z jasnymi zasadami dotyczącymi praw do wykorzystania.

Fotogrametria w Zamku w Kwidzynie

Jednym z kluczowych zadań realizowanych przez Muzeum Zamkowe w Malborku jest stworzenie geoportalu – systemu informacji przestrzennej (GIS) – dla oddziału Zamek w Kwidzynie. W praktyce oznacza to budowę cyfrowej bazy danych umożliwiającej archiwizowanie, analizowanie i prezentowanie informacji związanych z przestrzenią zabytku.

W ramach tych prac powstaje m.in. geobaza poświęcona wystrojowi architektonicznemu i malarskiemu dwóch wybranych wnętrz: zimowego refektarza oraz pomieszczenia nad przejazdem bramnym (prawdopodobnie dawnej kancelarii lub skryptorium). Są to przestrzenie o wyjątkowych walorach historycznych i artystycznych, wyróżniające się bogatą dekoracją oraz cennymi średniowiecznymi polichromiami.

Do dokumentacji wykorzystano połączenie skanowania laserowego 3D oraz fotografii cyfrowej. Szczególną uwagę zwrócono na sklepienia – pełne detali architektonicznych i unikatowych malowideł. Dzięki zastosowaniu fotogrametrii uzyskano dokładne dane metryczne oraz ortoobrazy, czyli zdjęcia przetworzone tak, aby miały jednolitą skalę i były wolne od zniekształceń perspektywicznych. To pozwala zachować prawidłową geometrię i proporcje wnętrz, bez potrzeby tradycyjnych pomiarów na miejscu.

Materiały przygotowane w ten sposób stanowią solidną podstawę do dalszych prac konserwatorskich, badań naukowych, a także działań popularyzatorskich. W przyszłości ortoobrazy zostaną uzupełnione o opisy, informacje historyczne oraz różnorodne materiały ikonograficzne — zarówno archiwalne, jak i współczesne. Oczywiście, na pełną publikację efektów jeszcze trochę trzeba poczekać, ale już teraz widać, jak duży potencjał drzemie w tym przedsięwzięciu.

Realizacja projektu nie byłaby możliwa bez zaangażowania zespołu pracującego na miejscu w Kwidzynie – ich wsparcie organizacyjne i merytoryczne miało kluczowe znaczenie dla powodzenia całego procesu.

Równolegle planowana jest także dokumentacja fotogrametryczna jednego z najcenniejszych dzieł sztuki plastyczno-architektonicznej w Malborku – średniowiecznej Złotej Bramy kościoła Najświętszej Maryi Panny na Zamek Wysoki w Malborku. O tym etapie prac będziemy informować w kolejnych materiałach.

Fotogrametria to narzędzie, które łączy dokładność pomiarów z atrakcyjną wizualnością. Coraz częściej znajduje swoje miejsce w muzealnictwie. Projekty takie jak „www.muzeach 2.0” pokazują, że cyfrowa dokumentacja nie tylko wspiera ochronę zabytków, ale również umożliwia ich udostępnienie szerokiej publiczności, bez względu na miejsce czy czas.