PLENDE
unesco logo kwidzyn logo sztum
Wystawa „Ruiny i odbudowa w obiektywie Macieja Kilarskiego” 20 kwietnia ‒31 grudnia 2022 r. Sala wystaw czasowych, tzw. Łaźnia na Zamku ŚrednimOferta edukacyjna MZM dla ukraińskich uchodźców wojennychPierwsza RzeczpospolitaRusza projekt "Przebudowa zabytkowych budynków gospodarczych na Przedzamczu zamku w Malborku wraz z ich dostosowaniem do funkcji kulturalno-edukacyjnych"
01-05-2019

Projekty / Styl Piękny w redakcji czeskiej w Prusach – Rzeźba kamienna z lat 1380-1400

Styl Piękny w redakcji czeskiej w Prusach – Rzeźba kamienna z lat 1380-1400

 

Z terenu państwa krzyżackiego w Prusach znana jest grupa kamiennych rzeźb z lat około 1380-1400, która ze względu na jedność konwencji, wysoki poziom wykonawstwa oraz kryterium materiałowe, jest łatwa do wyodrębnienia na tle pozostałej produkcji rzeźbiarskiej na tym terenie. Wchodzące w jej skład dzieła powstały z niespotykanego w Prusach wapienia o złoto-szarym zabarwieniu. Pod względem stylowym reprezentują one tzw. gotyk międzynarodowy i wiązane są ze środowiskiem czeskim, któremu przypisuje się kluczową rolę w procesie kształtowania artystycznego oblicza Europy Środkowowschodniej na przełomie XIV i XV wieku, choć w przeszłości zagadnienie ich stylistycznego rodowodu długo pozostawało kwestią sporną, wpisując się tym samym w dyskusję nad genezą stylu pięknego. Zagadnieniem, wymagającym pogłębionych badań jest określenie miejsca powstania tych dzieł: potwierdzenie lub odrzucenie tez o ich prawdopodobnym imporcie. Podstawą dla przyszłych wniosków są dalsze interdyscyplinarne badania porównawcze o charakterze monograficznym.

Badania materiałoznawcze (petrograficzne) przeprowadzone dotychczas na czterech obiektach (Pieta z kościoła w Nowym Mieście Lubawskim, wyniki opublikowane w 1995; Chrystus w Ogrójcu z Muzeum Zamkowego w Malborku, 2012; Św. Elżbieta z kościoła św. Jana w Malborku, 2012; Św. Barbara z Muzeum Diecezjalnego w Pelplinie, 2012) potwierdziły, że wszystkie one zostały wykonane z identycznego materiału, którym jest mikrytowy wapień marglisty, pod względem litologicznym wykazujący duże podobieństwo do występujących na obszarze północno-środkowych Czech tzw. „opok” (niem. Plänerkalk). W powiązaniu ze wspomnianą odrębnością figur na tle lokalnej produkcji artystycznej w państwie krzyżackim, argument natury materiałowej przemawia za ich możliwym importem.

Najważniejszym dziełem należącym do omawianej grupy, jednocześnie fundamentalnym dla badań nad tzw. stylem pięknym, jest zaginiona w trakcie II wojny światowej Piękna Madonna z kościoła św. Jana w Toruniu, zwyczajowo – na podstawie opisu z wieku XVII – łączona z konsolą z Mojżeszem. To wokół Pięknej Madonny zbudowane zostały koncepcje tożsamości stylowej kręgu Pięknych Madonn w Europie Środkowej, w odniesieniu do niej również postrzegano dawniej kształtowanie się sztuki na terenie państwa krzyżackiego w Prusach. Niestety brak możliwości badań oryginału utrudnia dziś w znacznym stopniu weryfikację funkcjonującej w najnowszej literaturze tezy o imporcie tego dzieła z Pragi oraz przeprowadzenie analiz porównawczych w zakresie materiału względem konsoli, z którą Madonna była historycznie powiązana. Duży potencjał badawczy mają natomiast pozostałe zachowane rzeźby kamienne z przełomu XIV i XV wieku, w tym także dzieła uważane za pochodzące z Prus (Pieta krakowska) oraz dzieła słabo rozpoznane pod kątem proweniencji (toruński relief św. Marii Magdaleny).

 

Więcej szcegółów na stronie http://marlstone.zamek.malbork.pl/

← Powrót