PLENDE
unesco logo kwidzyn logo sztum
Konferencja spotkania malborskieRusza projekt "Przebudowa zabytkowych budynków gospodarczych na Przedzamczu zamku w Malborku wraz z ich dostosowaniem do funkcji kulturalno-edukacyjnych"60-lecie BiennaleNowa identyfikacja wizualna  Muzeum Zamkowego w Malborku

Wydarzenia / Wystawa „Bursztyny – kurpiowskie korale ze zbiorów Muzeum Zamkowego w Malborku”

Wystawa „Bursztyny – kurpiowskie korale ze zbiorów Muzeum Zamkowego w Malborku”

Muzeum Zamkowe w Malborku zaprasza na wystawę „Bursztyny – kurpiowskie korale ze zbiorów Muzeum Zamkowego w Malborku”

termin: 10.06-30.09.2022

lokalizacja: Przyziemie pod Wielką Komturią, Zamek Średni (przy wystawie stałej „Bursztynowe konteksty”)

 

 

Wystawa czasowa „Bursztyny – kurpiowskie korale ze zbiorów Muzeum Zamkowego w Malborku” celebruje wyjątkową sztukę ludową obróbki bursztynu. Najstarszy z prezentowanych na wystawie naszyjników pochodzi z końca XVIII wieku i posiada przywieszony  dodatkowy element - tzw. pasyjkę, czyli medalion z wizerunkiem Chrystusa na krzyżu. Dominującymi na ekspozycji są naszyjniki powstałe w XIX wieku, kiedy nastąpił rozwój przemysłu bursztynniczego oraz z początku XX wieku, gdy powstawały spółki zajmujące się wydobywaniem bursztynu. Jako ostatnie prezentowane są kolie współczesne z końca wieku XX.

Jednym z regionów w Polsce, gdzie rozwinęła się w ubiegłych wiekach sztuka ludowa obróbki bursztynu jest teren Kurpiowszczyzny położony w dorzeczu Narwi w obrębie dwóch puszcz mazowieckich: Zielonej i Białej. Tereny te były zasiedlone już od XV wieku, początkowo należały do książąt mazowieckich, a później Królestwa Polskiego. Miejscowa ludność, zwana Kurpiami lub Puszczakami, zajmowała się rolnictwem, bartnictwem, myślistwem, rybołówstwem, ale również bursztynnictwem. W warstwach ziemi znajdowały się bogate złoża bursztynu, będące tą samą żywicą która występuje w pasach nadbałtyckich. Wydobywanie oraz obróbka bursztynu stały się powszechnymi zajęciami, których szczyt popularności przypadł na wiek XIX. Główne ośrodki produkcji znajdowały się m.in. w Myszyńcu, Nowogrodzie, Przasnyszu, Ostrołęce i Surowem. Do popularyzacji Kurpiowszczyzny oraz bursztynnictwa przyczynił się etnograf, muzealnik, działacz społeczny i polityczny Adam Chętnik (1885 – 1967).

 

-Korale kurpiowskie nawiązywały do form i wzorów naszyjników jakie powstawały w poprzednich stuleciach. Bardzo często określano je jako „bursztyny” i stały się elementem rozpoznawalnym niezwykle barwnego damskiego stroju ludowego. Noszono od jednego do trzech sznurów korali, które stanowiły element posagu Kurpianki i świadczył o jej statusie społecznym. Naszyjniki były przekazywane z pokolenia na pokolenia, z matki na córkę, a bardzo często stanowiły one element pochówku. Od pokoleń przekazywano również wiedzę dotyczącą sposobu obróbki bursztynu, przy użyciu bardzo prostych narzędzi: kołowrotków, noży, pilników, kawałków szkła.- Komentuje kuratorka wystawy, Katarzyna Kita, opiekun Kolekcji Bursztynu w Muzeum Zamkowym w Malborku z oddziałami w Kwidzynie i Sztumie.

Na Kurpiach szczególną wartość stanowiło przekazywanie dziedzictwa kulturowego i przywiązanie do tradycji. W 2022 roku bursztyniarstwo kurpiowskie z Puszczy Zielonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zostało wpisane na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.

 

Kurator: Katarzyna Kita

Projekt plastyczny: Barbara Bugalska

Opieka konserwatorska: Jolanta Ratuszna

Montaż i organizacja: Dział Organizacji Wystaw MZM pod kierunkiem Moniki Stankiewicz

 

NS