Aktualności
10. rocznica odsłonięcia Figury Madonny
10 lat od powrotu Madonny – historia zniszczenia, rekonstrukcji i odbudowy symbolu Malborka
Mija właśnie 10 lat od momentu, gdy na murach Zamek w Malborku ponownie odsłonięto figurę Madonny – jeden z najważniejszych symboli miasta. Jej powrót w 2016 roku był nie tylko zwieńczeniem wieloletnich prac konserwatorskich, ale także wydarzeniem o ogromnym znaczeniu historycznym i społecznym.
To jednak nie tylko historia odbudowy. To opowieść o dziele, które przez wieki górowało nad zamkiem, zostało zniszczone w czasie wojny i po dziesięcioleciach wróciło na swoje miejsce.
Średniowieczne dzieło i wyjątkowa technologia
Figura Najświętszej Marii Panny pojawiła się w tym miejscu około 1340 roku, w niszy wschodniego zamknięcia kościoła na Zamku Wysokim. Już sama technika jej wykonania była niezwykła jak na tamte czasy. Poszczególne segmenty odlewano bezpośrednio na miejscu z zaprawy gipsowo-wapiennej z dodatkiem kruszywa żwirowego. Elementy te były następnie kotwione do ściany za pomocą długich metalowych prętów.
Pierwotnie figura pokryta była warstwą malarską wykonaną z naturalnych pigmentów i technik klejowych. Jednak trudne warunki atmosferyczne sprawiały, że farba z czasem ulegała degradacji – łuszczyła się i traciła intensywność kolorów.
Przełom nastąpił około 1380 roku, kiedy podjęto decyzję o pokryciu figury mozaiką. Było to rozwiązanie pionierskie – nieznane wcześniej na północ od Alp, a tym bardziej w formie przestrzennej. Do realizacji zaproszono mistrza z obszaru Wenecji, gdzie technika mozaiki była rozwinięta na najwyższym poziomie.
Powstała wówczas monumentalna kompozycja, która przez kolejne stulecia zdobiła zamek, będąc jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów jego sylwety.
Zniszczenie w 1945 roku
Historia figury została brutalnie przerwana w lutym 1945 roku. W wyniku działań wojennych runęła wraz ze ścianą kościoła. Konstrukcja rozpadła się na segmenty, część z nich uległa uszkodzeniu, jednak wiele fragmentów przetrwało.
Odnalezione elementy wydobyto z gruzów i przez długi czas przechowywano w różnych miejscach zamku, m.in. w piwnicach Pałacu Wielkich Mistrzów. Przez dekady pozostawały świadectwem utraconego dziedzictwa.
Droga do rekonstrukcji
Przełom nastąpił dopiero w XXI wieku. W 2007 roku powstała Fundacja Mater Dei, która zajęła się zbieraniem środków na odbudowę, które później przekazano jako wkład własny muzeum do projektu EOG.
Początkowo rozważano stworzenie współczesnej repliki, a oryginalne fragmenty miały trafić na ekspozycję muzealną. Ostatecznie jednak zapadła decyzja o rekonstrukcji z wykorzystaniem zachowanych elementów i przywróceniu figury w jej historycznym miejscu.
Projekt został sfinansowany dzięki połączeniu środków zgromadzonych przez fundację oraz funduszy europejskich i norweskich.
Rekonstrukcja – precyzja i szacunek dla historii
Prace konserwatorskie rozpoczęły się w 2014 roku. Zachowane fragmenty trafiły do pracowni, gdzie zostały wzmocnione i scalone. Często były one rozbite na mniejsze części, co wymagało ogromnej precyzji i doświadczenia konserwatorów.
Następnie segmenty stopniowo montowano w historycznej niszy: dokładnie tam, gdzie figura znajdowała się przed zniszczeniem w 1945 roku.
Jednym z najważniejszych etapów było odtworzenie mozaiki. Oryginalne średniowieczne elementy nie zachowały się w stopniu pozwalającym na ich ponowne użycie, dlatego przygotowano nową mozaikę, wiernie odtwarzającą historyczny wzór na podstawie ikonografii.
Materiały pochodziły z dwóch źródeł:
- kolorowe szkło (m.in. czerwienie i błękity) wykonano we Włoszech,
- złote elementy powstały w Gdańsku.
Powrót symbolu
W kwietniu 2016 roku, po zakończeniu prac, Madonna powróciła na swoje miejsce. Po ponad 70 latach nieobecności znów stała się integralną częścią panoramy zamku.
Dziś figura nie tylko zdobi Zamek w Malborku, ale również symbolizuje ciągłość historii, determinację w odbudowie oraz siłę lokalnej społeczności. Jej rekonstrukcja to przykład, jak połączenie wiedzy konserwatorskiej, zaangażowania społecznego i wsparcia instytucjonalnego może przywrócić do życia bezcenne dziedzictwo.
Bilety
Kup bilet w naszym systemie online
Godziny otwarcia
- Pn:9:00 - 15:00
Wystawy
- Wt - Ndz:9:00 - 15:00
Kontakt
Informacja turystyczna
- +48 55 647 08 00
- +48 55 647 09 02
- +48 55 647 09 78