10 lat od otwarcia wystawy militariów europejskich

18 maja mija dokładnie 10 lat od otwarcia wystawy „Zbrojownia malborska. Oręż europejski” w Zamek w Malborku. Jubileusz ten stanowi okazję do refleksji nad znaczeniem tej ekspozycji dla całego muzeum oraz sposobu prezentowania militariów.

Otwarcie w 2016 roku było efektem gruntownej modernizacji przestrzeni wystawienniczej w skrzydle wschodnim Zamku Średniego. Nowa ekspozycja zastąpiła wcześniejsze, funkcjonujące przez lata wystawy, łącząc ich dorobek w spójną i nowoczesną narrację. Podział na dwie części – europejską („Zbrojownia malborska. Oręż europejski” otwartą 18 maja) oraz orientalną („Orient. Uzbrojenie Perskie, Indoperskie i Tureckie” udostępnioną 24 czerwca) – pozwolił na czytelne uporządkowanie zbiorów i ukazanie ich w szerszym kontekście kulturowym.

Przez ostatnią dekadę wystawa nie pozostawała statyczna. Kolekcja wzbogaciła się o dwanaście nowych zabytków, w tym wyjątkowe obiekty, takie jak napierśnik i hełm gwardzisty Augusta II Mocnego, miecz z XI wieku czy muszkiet lontowy z XVI stulecia. Szczególne miejsce zajmują cztery zbroje z XVI i XVII wieku, które należą do najcenniejszych nabytków ostatnich lat.

Dziesięciolecie wystawy to także dowód na trwałość przyjętej koncepcji – połączenia nowoczesnej aranżacji z bogactwem autentycznych zabytków. „Zbrojownia malborska” stała się jedną z kluczowych ekspozycji muzeum, przyciągając zarówno miłośników historii wojskowości, jak i szeroką publiczność.

Historia prezentacji militariów w Malborku sięga kilku dekad i odzwierciedla zmieniające się podejście do muzealnictwa. Początkowo zbiory były eksponowane w sposób skromny.

Przełom nastąpił w 1970 roku wraz z otwarciem wystawy „Broń w dawnych wiekach” w Wielkim Refektarzu i Kuchni. Była to pierwsza duża ekspozycja poświęcona uzbrojeniu. W kolejnych latach zmieniała ona lokalizację – trafiła do II dormitorium na Zamku Wysokim, a następnie do skrzydła wschodniego Zamku Średniego, gdzie funkcjonowała przez ponad 20 lat.

W 2001 roku powstała druga ważna wystawa – „Broń i barwa w czasach krzyżackich”, koncentrująca się na uzbrojeniu średniowiecznym. Razem z wcześniejszą ekspozycją tworzyła rozbudowaną, dwupoziomową prezentację militariów.

Obie wystawy zamknięto w 2014 roku w związku z remontem, który otworzył drogę do stworzenia nowoczesnej „Zbrojowni malborskiej”. Oprócz wystaw stałych muzeum organizowało również liczne ekspozycje czasowe, prezentujące zbiory z innych instytucji, m.in. z Ermitażu w Sankt Petersburgu.

Dzisiejsza forma wystaw militariów w Malborku jest więc efektem wieloletniej ewolucji – od prostych prezentacji po nowoczesne, kompleksowe narracje muzealne.