Aktualności
Wykład o restytucji dóbr kultury w ramach Czwartków na Przedzamczu
Czwartki na Przedzamczu powróciły!
Tematem otwierającym drugie półrocze czwartkowych spotkań była Restytucja ruchomych dóbr kultury na przykładzie zbiorów malborskich. Wykład w dniu 24 września 2026 r. poprowadzili dr Bartłomiej Sierzputowski i Agata Modzolewska, pracownicy Wydziału ds. Restytucji Dóbr Kultury Departamentu Dziedzictwa Kulturowego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Powojenne losy zabytków
W wystąpieniu prelegenci przedstawili po krótce historię strat kultury polskiej w latach 1939-1945, będących wynikiem działań wojennych i grabieży oraz ich skutków w powojennych realiach. Zwrócili uwagę na brak systemowego i kompleksowego zabezpieczenia zbiorów tuż po wojnie, który dzisiaj jest jedną z przyczyn ogromu nieodwracalnych strat polskiego dziedzictwa kulturowego.
Podstawy prawne w procesie restytucji dóbr kultury
Za polskie straty wojenne uznaje się obiekty utracone w wyniku II wojny światowej z terenów Polski po 1945 r. stanowiące w momencie utraty część zarówno zbiorów publicznych, jak i prywatnych oraz kościelnych. Goście szczegółowo omówili podstawę prawną, która reguluje obecnie kwestie zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych niezgodnie z prawem z terytorium państwa członkowskiego. Przepisy te określają, że organem właściwym do spraw restytucji dóbr kultury prowadzonej przez Rzeczpospolitą Polską jest minister właściwy ds. kultury i dziedzictwa narodowego oraz zawierają wykaz obowiązków z tym związanych, m.in. reprezentowanie Skarbu Państwa w sprawach restytucyjnych, prowadzenie działań w celu odnalezienia dzieł sztuki, czy też współpraca z właściwymi organami UE w sprawach zwrotu dóbr kultury.
Rola Wydziału ds. Restytucji Dóbr Kultury
Następnie goście zaprezentowali najważniejsze zadania realizowane przez Wydział ds. Restytucji Dóbr Kultury jakimi są: dokumentowanie, poszukiwanie oraz odzyskiwanie. Zaakcentowali również ważną rolę bazy strat wojennych – jedynego ogólnopolskiego spisu dóbr kultury utraconych w wyniku II wojny światowej z terenów Polski po 1945 r.
Powrót zabytków do malborskiego zamku
Szczególne miejsce poświęcono analizie sytuacji prawnej zbiorów zamku malborskiego. Tuż po wojnie Malbork wszedł w obręb ziem, które Polska otrzymała w wyniku postanowień konferencji w Jałcie 11 lutego 1945 roku. Dokonany wówczas podział terytorialny potwierdziły ustalenia konferencji w Poczdamie 2 sierpnia 1945 r. Natomiast w polskim prawie ostateczne uregulowanie sytuacji prawnej ruchomych dóbr kultury znajdujących się na Ziemiach Odzyskanych (w tym Malborka) nastąpiło na mocy przepisów dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich.
W dalszej części wykładu prelegenci skupili się na przedstawieniu konkretnych spraw restytucyjnych z ostatnich lat, których przedmiotem były zabytki z proweniencją zamkową. Na skutek podjętych działań do Muzeum Zamkowego w Malborku powróciły m.in. kwatery witrażowe z kościoła NMP na Zamku Wysokim, hełm garnczkowy, skrzydło ołtarzowe z Ingeln, starodruk, a także krucyfiks i głowa figury św. Jakuba Starszego. W tej części goście zwrócili uwagę na ważny aspekt – istotną rolę muzeów współpracujących z Wydziałem ds. Restytucji Dóbr Kultury.
Kolejne wydarzenie już w październiku
Kolejne spotkanie już 22 października. Gościem będzie ks. kan. prof. dr hab. Wojciech Zawadzki, Dyrektor Archiwum Diecezji Elbląskiej, który wygłosi referat pt. ,,Charakterystyka i walory poznawcze archiwum ewangelickiej superintendentury i parafii św. Jerzego w Malborku”.
Bilety
Kup bilet w naszym systemie online
Godziny otwarcia
- Pn:9:00 - 20:00
Wystawy
- Wt - Ndz:9:00 - 19:00
Kontakt
Informacja turystyczna
- +48 55 647 08 00
- +48 55 647 09 02
- +48 55 647 09 78